Video: Heb je een vergunning nodig voor een mantelzorgwoning? (Uitgebreide uitleg)

  • Berichten
  • Algemeen
  • Video: Heb je een vergunning nodig voor een mantelzorgwoning? (Uitgebreide uitleg)

Snel antwoord

Direct antwoord: Sinds 2014 kunt u in veel gevallen een mantelzorgwoning vergunningvrij plaatsen, mits u voldoet aan de landelijke voorwaarden. Toch is een vergunning soms wel vereist, bijvoorbeeld bij monumenten, beschermde gebieden of wanneer de woning afwijkt van het bestemmingsplan. Twijfelt u over uw situatie? Raadpleeg dan uw gemeente of vraag advies bij GoudStaete.

  • Vergunningvrij heeft voorwaarden: de woning moet op hetzelfde perceel staan als de hoofdwoning, mag alleen op de begane grond als leefruimte worden gebruikt en er moet aantoonbaar sprake zijn van mantelzorg op het moment van plaatsing.
  • Vergunningvrij is niet hetzelfde als meldingsvrij: veel gemeenten vragen u de plaatsing toch te melden, ook als een formele vergunningsaanvraag niet nodig is.
  • Na beëindiging van de zorg gelden aanvullende regels: de woning mag in de meeste gevallen niet zomaar als zelfstandige woning in gebruik blijven en aanpassingen kunnen verplicht zijn.

Vraagt u zich af: mag ik een mantelzorgwoning bouwen zonder vergunning? In deze video leggen wij u duidelijk uit wat er wél mag – en wat niet. Op basis van onze blog van GoudStaete nemen we u stap voor stap mee.

1. Vergunningsvrij bouwen sinds 2014

Sinds 2014 is het in veel gevallen mogelijk om vergunningvrij een mantelzorgwoning op uw eigen erf te plaatsen, mits u voldoet aan de landelijke voorwaarden.

2. Voorwaarden om vergunningsvrij te bouwen

  • Zelfde erf en bij de hoofdwoningDe mantelzorgwoning moet op hetzelfde perceel staan en verbonden zijn met de hoofdwoning.
  • Maximaal één huishouden, maximaal 2 personenWaarvan ten minste één persoon mantelzorg ontvangt of verleent.
  • Aantoonbare mantelzorgEr moet daadwerkelijk sprake zijn van mantelzorg. De gemeente kan u vragen om een verklaring van een arts of wijkverpleegkundige.
  • Alleen begane grond als leefruimteEen verdieping of zolder mag uitsluitend als berging worden gebruikt.
  • Plaatsing in het achtererfgebiedDe mantelzorgwoning mag alleen achter de voorgevel van de hoofdwoning worden gebouwd, dus niet in de voortuin.
  • Maximale grootte en hoogteBuiten de bebouwde kom mag de mantelzorgwoning maximaal 100 m² groot zijn. De hoogte mag niet hoger zijn dan de woning zelf en moet binnen de landelijke bouwregels blijven.
  • Bestaande bijgebouwen tellen meeGarages of schuren op uw perceel worden meegerekend in het totaal.

3. Wanneer hebt u wél een vergunning nodig?

  • Als uw woning of erf een monument is of onderdeel uitmaakt van een beschermd dorps- of stadsgezicht.
  • Wanneer u bouwt in een natuurgebied of een ander gebied met aanvullende regels.
  • Als de mantelzorgwoning afwijkt van het bestemmingsplan (bijvoorbeeld te groot, in de voortuin of niet verbonden met de hoofdwoning).
  • In een pré-mantelzorgsituatie, waarin de zorg nog niet is gestart.

4. Wat betekent “vergunningsvrij” precies?

Vergunningsvrij betekent dat u geen formele aanvraag hoeft te doen bij de gemeente. Maar u moet wél voldoen aan:

  • de technische bouwregels (veiligheid, isolatie, brandveiligheid),
  • de ruimtelijke regels van uw gemeente,
  • het burenrecht (bijvoorbeeld geen onnodige hinder veroorzaken).

5. Veelgemaakte misverstanden

  • U hoeft bij vergunningsvrij bouwen nooit iets te melden. → Onjuist. Veel gemeenten willen dat u de plaatsing toch meldt.
  • U kunt alvast een woning plaatsen vóórdat mantelzorg nodig is. → Niet toegestaan. Er moet op dat moment al sprake zijn van zorg.
  • Na beëindiging van de mantelzorg mag de woning gewoon als zelfstandige woning blijven staan. → Niet toegestaan. Vaak moet u de keuken en badkamer weer verwijderen.

6. Conclusie voor u

Wanneer u voldoet aan de landelijke voorwaarden, kunt u in veel gevallen zonder vergunning een mantelzorgwoning bouwen. Dat bespaart tijd, papierwerk en kosten. Twijfelt u of uw situatie vergunningsvrij is? Raadpleeg dan altijd uw gemeente of neem contact op met GoudStaete voor persoonlijk advies.

Hendrik Mijnders

Hendrik Mijnders

Mantelzorgadviseur

Mantelzorg is een bijzonder mooi concept in Nederland. In onze blogs vertel ik graag meer over alle mogelijkheden, regelgeving en andere zaken.
Meer vragen? Plan een gratis adviesgesprek.

Inhoud

Meer vragen?

Plan een gratis adviesgesprek

Wilt u nu meer weten over dit onderwerp. Als kleinzoons konden we het niet uitstaan dat het zo ingewikkeld is om mantelzorg te realiseren. Daarom staan wij klaar om u te helpen bij alle vragen!

Veelgestelde vragen

Heb ik een vergunning nodig voor een mantelzorgwoning?

Sinds 2014 is het in veel gevallen mogelijk om een mantelzorgwoning vergunningsvrij te plaatsen, mits u voldoet aan de landelijke voorwaarden. Denk aan de ligging op hetzelfde perceel als de hoofdwoning, aantoonbare mantelzorg en de maximale afmetingen. Wijkt uw situatie af van deze voorwaarden – bijvoorbeeld door een monumentale woning of een locatie in een beschermd gebied – dan heeft u wél een vergunning nodig.

Aan welke voorwaarden moet ik voldoen om vergunningsvrij een mantelzorgwoning te bouwen?

De mantelzorgwoning moet op hetzelfde perceel staan als de hoofdwoning en daar direct mee verbonden zijn. Verder moet er aantoonbaar sprake zijn van mantelzorg, mag de woning alleen op de begane grond als leefruimte worden gebruikt en moet de plaatsing achter de voorgevel van de hoofdwoning plaatsvinden. Bestaande bijgebouwen zoals garages of schuren tellen mee in de maximale toegestane oppervlakte.

Mag ik alvast een mantelzorgwoning plaatsen voordat de zorg daadwerkelijk nodig is?

Nee, dit is niet toegestaan. Er moet op het moment van plaatsing al sprake zijn van daadwerkelijke mantelzorg; een zogeheten pré-mantelzorgsituatie valt hier niet onder. Plaatst u de woning toch vóórdat de zorg is gestart, dan loopt u het risico dat u alsnog een vergunning moet aanvragen of de woning moet verwijderen.

Wat gebeurt er met de mantelzorgwoning als de zorg niet meer nodig is?

Als de mantelzorgsituatie eindigt, mag de woning in de meeste gevallen niet als zelfstandige woning blijven staan. Gemeenten eisen doorgaans dat voorzieningen zoals de keuken en badkamer worden verwijderd. Het is verstandig om hier vooraf bij uw gemeente navraag naar te doen, zodat u niet voor onverwachte situaties komt te staan.

Betekent vergunningsvrij bouwen dat ik helemaal niets hoef te melden of regelen?

Niet helemaal. Vergunningsvrij betekent dat u geen formele vergunningaanvraag hoeft in te dienen, maar veel gemeenten vragen u de plaatsing wel te melden. Daarnaast moet u nog steeds voldoen aan technische bouwregels op het gebied van veiligheid, isolatie en brandveiligheid, en aan het burenrecht. Het is verstandig om vooraf contact op te nemen met uw gemeente om te controleren wat zij van u verwachten.

Wanneer moet ik wél een vergunning aanvragen voor een mantelzorgwoning?

Een vergunning is verplicht als uw woning een monument is of onderdeel uitmaakt van een beschermd dorps- of stadsgezicht. Ook als de mantelzorgwoning afwijkt van het bestemmingsplan – bijvoorbeeld omdat deze te groot is, in de voortuin staat of niet verbonden is met de hoofdwoning – heeft u een vergunning nodig. Twijfelt u over uw specifieke situatie? Raadpleeg dan uw gemeente of neem contact op met GoudStaete voor persoonlijk advies.

Inhoud

Meer kennis

jul 01 2026

Podcast: De mantelzorgtuin: Buitenspecialist Eelke over hoe een tuin bijdraagt aan welzijn bij mantelzorg

Hoe ontwerp je een mantelzorgwoning die écht geschikt is voor ouderen? Architect Judith Westgeest deelt praktische tips over plattegrond,...
jun 24 2026

Nieuwe wet mantelzorgwoning aangenomen: wat verandert er in 2026?

Wat verandert er in de wetgeving rondom mantelzorgwoningen? Lees wat de nieuwe regels betekenen voor uw situatie en welke stappen u nu al kunt...
jun 22 2026

Een goede indeling bepaalt of een mantelzorgwoning écht werkt in de praktijk

Welke ruimtes zijn onmisbaar? Hoe groot moet de badkamer? En hoe groeit de indeling mee? Praktisch advies voor een toekomstbestendige...
jun 05 2026

Waarom dit gesprek vóór elke andere beslissing moet plaatsvinden

Hoe voert u een eerlijk familiegesprek over een mantelzorgwoning? Ontdek welke onderwerpen u samen moet bespreken voordat u een besluit neemt.

mei 22 2026

Podcast: Ontwerpen Vanuit de Mens: Zorgarchitect Judith Westgeest over Wonen in je Gouden Jaren

Hoe ontwerp je een mantelzorgwoning die écht geschikt is voor ouderen? Architect Judith Westgeest deelt praktische tips over plattegrond,...
mei 21 2026

Hoe lang duurt het plaatsen van een mantelzorgwoning?

U weet dat het niet langer gaat zoals het gaat. Uw moeder is gevallen, uw vader heeft een diagnose gekregen, of de thuissituatie vraagt gewoon om...
mei 21 2026

Podcast: De Bouwers Achter de Mantelzorgwoning: Een Kijkje in de Wereld van Het Woud

Hoe wordt een prefab mantelzorgwoning gebouwd? Alles over houtskeletbouw, vakmanschap, en het bouwproces van fabriek tot eindlocatie. Ontdek de...
mei 07 2026

Podcast: Tussen Liefde en Loslaten: Mantelzorger Gerda vertelt over de Zorg voor haar Vader

https://youtu.be/uwcqgkVYc-Y Tussen liefde en loslaten: over de onzichtbare kant van mantelzorg Er zijn momenten in je leven waarop de rollen...
mei 05 2026

Welk hout wordt gebruikt in een mantelzorgwoning?

Welk hout wordt gebruikt in een mantelzorgwoning? Een eerlijk overzicht U heeft besloten dat een mantelzorgwoning de juiste keuze is. Uw ouders...
Mantelzorgwoning regels 2026
mrt 05 2026

Regels mantelzorgwoning 2026: alles wat u moet weten voor u begint

De regels voor een mantelzorgwoning zijn in 2026 duidelijker dan ooit, maar in de praktijk stuit bijna elk gezin op vragen. Mag het vergunningvrij?...