De combinatie van werk en mantelzorg is een prominente maatschappelijke realiteit in Nederland. Het is een onderwerp dat zowel werkgevers als werknemers diep raakt, en het vraagt om een bewuste aanpak.
Twee experts op dit gebied, Hetty Theunissen (mantelzorgconsulent bij Veens Welzijn) en Heidi Sprekelmeyer (organisatie Werk aan Mantelzorg), benadrukken dat hoewel mantelzorgers het vaak druk hebben met hun zorgtaken, werk en sociale leven, zij een doelgroep zijn waarmee meer contact gewenst is.
De Drempels van de Werkende Mantelzorger
Veel werknemers realiseren zich niet dat ze mantelzorger zijn, omdat de zorgtaken zo vanzelfsprekend zijn. Dit wordt vaak een probleem wanneer ze angst hebben om er open over te zijn op het werk. De schroom om het privéleven te delen komt voort uit de vrees dat het delen van zorgtaken de kansen op promotie of interessante klussen zou kunnen belemmeren.
Toch is werk voor mantelzorgers vaak van cruciaal belang. Het biedt afleiding en ontspanning van de thuissituatie, en geeft hen de kans om aangesproken te worden op hun kwaliteiten en talenten, los van de zorgtaken. Hoewel intensieve zorg de hele dag in het hoofd van de mantelzorger aanwezig is, willen mensen over het algemeen graag aan het werk blijven.
De Rol van de Werkgever: Van Onbegrip naar Maatwerk
De perceptie van mantelzorg is de afgelopen dertien jaar sterk veranderd. Waar bedrijven vroeger dachten dat ze geen mantelzorgers in dienst hadden, weten werkgevers en HR-professionals nu vaak direct waar het over gaat.
Een belangrijk inzicht is dat mantelzorg niet alleen speelt in de zorgsector of bij oudere medewerkers. Ook in sectoren met veel mannen, zoals de techniek, komt mantelzorg voor (de verhouding is ongeveer 60/40). Werkgevers vergissen zich vaak door te denken dat het probleem niet speelt bij bedrijven met veel jonge mensen of bij “mannenbedrijven”.
De zorg begint vaak klein, een keer boodschappen doen of mee naar het ziekenhuis, maar het kan op een glijdende schaal steeds intensiever worden. Werkgevers vragen zich vaak af wat het probleem is als iemand slechts twee uur per week bezig is met zorgtaken.
Het cruciale punt is de dynamiek van mantelzorg: het gaat niet alleen om de fysieke uren, maar om de impact op iemands hele leven. De zorg die je in je hoofd hebt, de constante zorg of iemand thuis wel veilig is, of de administratie, kan 24 uur per dag aanwezig zijn.
Oplossingen en de Business Case
Wanneer werknemers hun situatie durven te delen, leidt dit in 80% van de gevallen tot een goede maatwerkafspraak. Werknemers die vrijheid voelen om bij acute situaties weg te kunnen, zijn vaak bereid om later op de dag of in de avond de laptop weer open te gooien om werk in te halen.
Werknemers met zorgtaken vragen vooral om begrip, aandacht en flexibiliteit. Zij willen liever geen verlof inzetten, omdat dit vaak gepaard gaat met inkomstenderving.
Voor werkgevers is het slim om preventief te handelen. Ongeveer 18% van het verzuim wordt gelinkt aan mantelzorg. Door op tijd in gesprek te gaan, kan uitval en ziekteverzuim worden voorkomen. Het levert het bedrijf altijd iets op, ook in de sfeer onder collega’s, omdat begrip eventuele irritaties wegneemt.
Cultuur creëren en Hulpmiddelen
Vanuit de werkgeverskant kan een open cultuur worden gecreëerd, zodat werknemers zich veilig voelen om hun verhaal te doen zonder dat leidinggevenden direct op privéterrein hoeven te komen. Een laagdrempelige manier om dit te bevorderen is door aandacht te schenken aan de Dag van de Mantelzorg op 10 november.
Voor werkgevers die inzicht willen krijgen in hun organisatie, is er de optie om een anonieme online monitor in te zetten via de landelijke website (www.werkenmantelzorg.nl). Dit onderzoek biedt perspectief van de leidinggevende, de werkende mantelzorger én de collega. Uit deze monitors blijkt vaak dat een klein deel van de medewerkers meer dan 20 uur per week extra zorg levert (twee extra werkdagen). Dit biedt de kans om deze medewerkers die vastlopen hulp te bieden.
Bovendien kunnen werkgevers doorverwijzen naar de mantelzorgondersteuning die iedere gemeente aanbiedt (zoals Veens Welzijn in Veenendaal).
Conclusie en Advies
De belangrijkste oproepen zijn:
- Voor Werkgevers: Verdiep je in het onderwerp, houd het klein, en wees nieuwsgierig naar hoe de zorgtaken het leven van de werknemer beïnvloeden. Focus op preventie.
- Voor Werknemers/Mantelzorgers: Zoek op tijd hulp voordat de situatie escaleert en je overbelast raakt. Er is genoeg ondersteuning beschikbaar.
Mantelzorg hoort bij het leven. Door begrip te tonen en flexibiliteit te bieden, kan de combinatie van werk en zorg niet alleen volgehouden, maar zelfs versterkt worden.
