De Wooncoach: Navigeren door de Vastgelopen Woningmarkt voor Senioren
Annemiek van de Haar, wooncoach voor Veens Welzijn in Veenendaal, begint haar werk met de confronterende realiteit dat het vinden van een nieuwe woning voor senioren absoluut niet eenvoudig is. De woningmarkt, zowel het koop- als het huursegment, zit dusdanig op slot dat snel verhuizen heel lastig is. De functie van wooncoach, bewust niet ‘verhuiscoach’ genoemd omdat verhuizen niet altijd de nadruk moet zijn, richt zich op 55-plussers in Veenendaal en benadrukt het belang van tijdig nadenken over de toekomst en de huidige woonsituatie.
De Onafhankelijke Rol van de Wooncoach
Annemiek treedt op als een ‘spin in het web’, werkend vanuit Veenswelzijn met hart voor Veenendaal, wat haar een onafhankelijke positie geeft in gesprekken met de inwoners. Ze bezoekt de mensen thuis om in hun eigen, veilige omgeving te bespreken hoe hun woonsituatie eruitziet. Hoewel de doelgroep 55-plussers is, ligt de nadruk van de hulp vaak bij de wat oudere senioren van 70 tot 75 plus.
De gesprekken zijn altijd maatwerk, omdat de woonwens voor iedereen verschilt. Veel ouderen vinden het lastig dat de woningmarkt grotendeels digitaal gaat. Annemiek helpt door een stappenplan te mailen en samen met hen achter de laptop te zitten om ze wegwijs te maken op platforms zoals Huiswaarts voor sociale huurwoningen of Funda voor koopwoningen.
Verhuizen of Blijven Wonen?
Verhuizen is niet de enige oplossing. Als mensen een koopwoning hebben die ze willen aanpassen om deze levensloopbestendig te maken, is er via de gemeente de zogenaamde Blijverslening beschikbaar. Vaak blijkt echter dat hoewel de woning aangepast kan worden, mensen de tuin nog steeds te groot vinden of het onderhoud te veel wordt. Ook de sociale context speelt een rol: ouderen voelen zich soms eenzaam omdat hun wijk verjongt en sociale contacten afnemen.
Velen uiten de wens om te verhuizen naar een appartement met een gezamenlijke ruimte waar ze elkaar kunnen ontmoeten voor bijvoorbeeld koffie of activiteiten. De nabijheid van zorg, vaak in complexen waar zorgaanbieders zoals Kwarijn of Gariem aan verbonden zijn, geeft veel senioren een geruststellend gevoel.
De Nieuwe Woonrealiteit
De traditionele bejaardentehuizen bestaan niet meer. Het huidige beleid is erop gericht dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen. De tussenstap van het bejaardentehuis wordt nu opgevuld door seniorenwoningen, maar in Veenendaal zijn deze complexen te weinig aanwezig voor de huidige vraag.
Een levensloopbestendige woning moet voldoen aan diverse eisen: alles gelijkvloers, brede deuren, een lift in appartementencomplexen en een handige indeling van badkamer en toilet met de juiste draaicirkels, ook om de thuiszorg te vergemakkelijken. In nieuwbouw wordt hier rekening mee gehouden, waarbij 30% van de nieuwbouw bestemd moet zijn voor senioren.
Navigeren door de Huurmarkt
Voor senioren die naar een sociale huurwoning willen, zijn de regels streng. Naast leeftijd (55+) en inschrijfduur, speelt het inkomen een cruciale rol. De inkomensgrens is laag (ongeveer €54.848 bruto per jaar voor twee personen), waardoor senioren met een goed pensioen en AOW soms niet in aanmerking komen voor de goedkopere huurwoningen.
Wel wordt door de woningcoöperatie het beleid van ‘van groter naar beter’ gehanteerd. Senioren die een eensgezinswoning met minimaal drie slaapkamers achterlaten om naar een seniorenappartement te verhuizen, krijgen voorrang. Dit stimuleert de doorstroming, waardoor de woningmarkt weer op gang komt voor gezinnen en starters.
Tijd is Cruciaal
De weg naar een nieuwe woning is vaak lang. Annemiek noemt een voorbeeld van een dame die van een koopwoning naar een sociale huurwoning wilde verhuizen om de overwaarde te verzilveren en leuke dingen te kunnen doen. Dit traject nam anderhalf jaar in beslag. Desondanks zijn snelle successen, soms binnen drie weken, ook mogelijk, vooral bij senioren die lange tijd ingeschreven staan en voorrang krijgen via ‘van groter naar beter’.
De ervaring leert dat mensen vaak pas over verhuizen nadenken als er iets ingrijpends gebeurt in hun omgeving of in hun gezondheid. Het advies is om rond de pensioenleeftijd (67 jaar) te beginnen met nadenken over de woonwensen voor de komende decennia. Nadenken is nog geen actie ondernemen, maar het is wel belangrijk om de kansen tijdig af te wegen en voor te sorteren.
Uiteindelijk is het de taak van de wooncoach om inwoners te helpen woongeluk te hervinden en te zorgen dat de woning fijn, veilig en goed geregeld is, ook als er thuiszorg nodig is.
